ภาวะแทรกซ้อนที่สามารถเกิดขึ้นได้หลังใส่สายยางให้อาหารสายยางการใส่สายยางให้อาหาร (Enteral Nutrition) แม้จะเป็นวิธีที่ช่วยให้ร่างกายได้รับสารอาหารครบถ้วน แต่การมีสิ่งแปลกปลอมอยู่ในร่างกายย่อมมีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนได้ครับ โดยสามารถแบ่งออกเป็น 3 ด้านหลักๆ ดังนี้:
1. ภาวะแทรกซ้อนทางร่างกาย (Physical & Mechanical)
สายเลื่อนหรือหลุด (Tube Displacement): เป็นปัญหาที่พบบ่อยที่สุด สายอาจเลื่อนหลุดออกมาเอง หรือเลื่อนเข้าไปใน "หลอดลม" ซึ่งอันตรายมากเพราะจะทำให้ปอดอักเสบ
สายอุดตัน (Tube Clogging): เกิดจากการล้างสายไม่สะอาด หรือบดยาไม่ละเอียดพอ ทำให้เศษอาหารและยาไปเกาะจนตัน
แผลกดทับ (Pressure Ulcers):
สายจมูก (NG): อาจเกิดแผลที่ปีกจมูก หรือในโพรงจมูกจากการถูกสายเบียดนานๆ
สายหน้าท้อง (PEG): อาจเกิดการอักเสบ หรือมีเนื้อเยื่อเจริญผิดปกติรอบๆ รูเจาะ
หูรูดกระเพาะอาหารเสื่อม: การใส่สายจมูกนานๆ ทำให้หูรูดปิดไม่สนิท เสี่ยงต่อภาวะ "กรดไหลย้อน"
2. ภาวะแทรกซ้อนในระบบทางเดินอาหาร (Gastrointestinal)
ท้องเสีย (Diarrhea): อาจเกิดจากสูตรอาหารเข้มข้นเกินไปให้อาหารเร็วเกินไป หรือมีการปนเปื้อนของเชื้อโรค
ท้องอืดและคลื่นไส้ (Nausea & Distension): เกิดจากอาหารไม่ย่อย มีลมเข้ากระเพาะมาก หรือความเร็วในการให้อาหารสูงเกินไป
ท้องผูก (Constipation): พบได้บ่อยในผู้ป่วยที่ขยับตัวน้อย หรือได้รับกากใยและน้ำไม่เพียงพอ
3. ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง (Serious Complications)
ปอดอักเสบจากการสำลัก (Aspiration Pneumonia): เกิดจากเศษอาหารขย้อนกลับขึ้นมาแล้วไหลลงสู่หลอดลม มักเกิดจากการจัดท่าทางไม่ถูกต้อง (นอนราบขณะให้อาหาร)
ภาวะ Refeeding Syndrome: เกิดขึ้นในผู้ป่วยที่ขาดสารอาหารรุนแรงมานาน เมื่อได้รับอาหารทางสายยางกะทันหัน อาจทำให้ระดับเกลือแร่ในเลือดผิดปกติจนช็อกได้ (มักเกิดในช่วง 2-3 วันแรก)
การติดเชื้อ (Infection): เช่น การติดเชื้อในช่องท้องหรือผิวหนังรอบรูเจาะหน้าท้อง
📊 ตารางสรุป: อาการผิดปกติที่ต้อง "รีบ" แจ้งแพทย์
อาการ สาเหตุที่เป็นไปได้ สิ่งที่ต้องทำทันที
ไออย่างรุนแรง หน้าเขียว สายหลุดเข้าหลอดลม หยุด ให้ความอาหารทันที
มีเลือดสดๆ ออกจากสาย แผลในกระเพาะ/หลอดอาหาร พบแพทย์ด่วน
รอบรูเจาะหน้าท้องบวมแดง แผลติดเชื้อ ทำความสะอาดและพบแพทย์
ท้องเสียมากกว่า 3 ครั้ง/วัน อาหารปนเปื้อน/ไม่ย่อย ปรึกษาพยาบาลเพื่อปรับสูตร
💡 วิธีป้องกันเบื้องต้น
จัดท่า: หนุนหัวสูง 30-45 องศา เสมอ
ล้างสาย: ใช้น้ำสะอาด Flush สายทั้งก่อนและหลังให้อาหาร/ยา
เช็กสาย: ดูขีดตำแหน่งบนสายยางทุกวันว่ายังอยู่ที่เดิมหรือไม่
ความสะอาด: ล้างมือและอุปกรณ์ทุกชิ้นด้วยสบู่ก่อนเตรียมอาหาร
